GUS: spadek liczby ludności, ujemny przyrost naturalny w roku 2025

Po 2010 roku notowany jest systematyczny wzrost współczynnika obciążenia demograficznego, w roku 2025 wyniósł on 72 osoby

Według wstępnych danych Głównego Urzędu Statystycznego liczba ludności Polski w końcu 2025 roku wyniosła 37 332 tysiące i obniżyła się o około 157 tysięcy w stosunku do stanu sprzed roku. Stopa ubytku rzeczywistego wyniosła minus 0,42 procent, co oznacza, że na każde 10 tysięcy ludności ubyły około 42 osoby (w roku 2024 było to 39 osób).

Spadek liczby ludności w naszym kraju utrzymuje się prawie nieprzerwanie od roku 2012, jedynie w roku 2017 odnotowano nieznaczny wzrost, o niecałe tysiąc osób.

Wpływa na to głównie przyrost naturalny, który od 2013 roku pozostaje ujemny. W roku 2025 liczba urodzeń była o około 168 tysięcy niższa od liczby zgonów. Współczynnik przyrostu naturalnego (na 1000 ludności) wyniósł minus 4,5 (wobec minus 4,2 rok wcześniej).

Współczynniki przyrostu naturalnego są zazwyczaj niższe w miastach niż na obszarach wiejskich. Do 2018 roku w miastach obserwowano ubytek naturalny, a na wsi – niewielki przyrost, jednak od 2019 roku zarówno w miastach, jak i na wsi notuje się ubytek naturalny.

W roku 2025 zarejestrowano około 238 tysięcy urodzeń żywych, czyli o około 14 tysięcy mniej niż w poprzednim roku. Współczynnik urodzeń (stosunek liczby urodzeń żywych do liczby ludności, wyrażony w promilach, czyli na 1000 mieszkańców określający intensywność urodzeń w całej populacji) zmniejszył się w skali roku o 0,3 pkt do 6,4 promila.

Niższy współczynnik dzietności

Współczynnik dzietności obniżył się z 1,16 w 2023 roku do 1,10 w 2024 roku. Oznacza to, że gdyby kobiety w całym okresie rozrodczym rodziły dzieci z taką samą częstością jak w 2024 roku, to na 100 kobiet w wieku 15–49 lat przypadłoby 110 urodzonych dzieci (odpowiednio – 107 w miastach i 115 na wsi).

Kobiety rodzą dzieci w coraz późniejszym wieku, najwięcej w wieku 30-34 lata, co oznacza podwyższenie wieku najczęstszego rodzenia dzieci średnio o 5 lat w stosunku do początku XXI wieku. W rezultacie w 2024 roku mediana wieku kobiet rodzących dziecko wyniosła 31 lat (wobec 26 lat w 1990 roku i 2000 roku).

Systematycznie rośnie odsetek urodzeń pozamałżeńskich, na początku lat 90. stanowiły one  około 6–7 procent, w roku 2000  – około 12 procent, a w 2024 roku – już prawie 29 procent. Odsetek ten jest wyższy w miastach, w 2024 roku wyniósł około 33 procent, podczas gdy na wsi – niecałe 23 procent.

Mniej ślubów, więcej rozwodów

W roku 2025 zawarto około 133 tysiące związków małżeńskich, czyli o ponad 2 tysiące mniej niż rok wcześniej. Współczynnik małżeństw pozostał na poziomie z 2024 roku i wyniósł około 3,6 promila. W porównaniu z początkiem XXI wieku znacznie wzrósł wiek nowożeńców. W 2024 roku mediana wieku mężczyzny zawierającego związek małżeński wyniosła 32 lata, a kobiety – prawie 30 lat, czyli w przypadku obu płci o około 6 lat więcej niż w roku 2000.

Według wstępnych szacunków w 2025 roku rozwiodło się około 61 tysięcy par małżeńskich, czyli o ponad 3 tysiące więcej niż rok wcześniej. Współczynnik rozwodów wzrósł o 0,1 pkt. do 1,6 promila. W 2024 roku na każde 10 tysięcy istniejących małżeństw 67 zostało rozwiązanych na drodze sądowej, podczas gdy w 1990 roku było to 46. 

Dłuższe życie

W roku 2025 roku zmarło około 406 tysięcy osób, czyli o około 3 tysiące mniej niż w rok wcześniej. Współczynnik umieralności utrzymał się na poziomie z poprzedniego roku i wyniósł 10,9 promila. W ogólnej liczbie osób zmarłych około 52 procent stanowili mężczyźni. Mediana wieku osób zmarłych w 2024 roku wyniosła prawie 77 lat (73 lata dla mężczyzn i prawie 82 lata dla kobiet), podczas gdy w 2000 roku były to 73 lata (odpowiednio 69 lat dla mężczyzn i 78 lat dla kobiet).

Głównymi przyczynami zgonów w 2024 roku, podobnie jak rok wcześniej, pozostały choroby układu krążenia oraz nowotwory złośliwe, które w sumie odpowiadały za ponad 61 procent zgonów. Kolejne przyczyny to choroby układu oddechowego (prawie 8 procent zgonów) oraz choroby układu pokarmowego i przyczyny zewnętrzne (ponad 9 procent).

W 2024 roku przeciętne trwanie życia mężczyzn w Polsce wyniosło 74,9 roku, natomiast kobiet było o prawie 7,5 roku dłuższe i wyniosło 82,3 roku (przy założeniu, że utrzymają się warunki umieralności zaobserwowane w 2024 roku). Krótsze trwanie życia mężczyzn jest wynikiem ich nadumieralności, która występuje we wszystkich grupach wiekowych, różnica ta zmniejsza się wraz z wiekiem.

W 2024 roku kobiety stanowiły prawie 52 procent ogólnej liczby ludności Polski, czyli na 100 mężczyzn przypadało 107 kobiet (112 w miastach, 101 na wsi). Chłopców rodzi się więcej niż dziewczynek i do 48 roku życia występuje liczebna przewaga mężczyzn (na 100 przypada niespełna 97 kobiet). W starszych grupach wiekowych, z powodu nadumieralności mężczyzn, relacja jest odwrotna – w grupie osób w wieku 49 lat i więcej współczynnik feminizacji wynosi 124, a w najstarszych rocznikach (75 lat i więcej) – 184. Wśród mieszkańców wsi przewaga liczebna kobiet obserwowana jest dopiero od 62 roku życia, natomiast w miastach – już od 43 roku życia.

Mediana wieku mieszkańców Polski w 2024 roku wyniosła ponad 43 lata, czyli o ponad 7 lat więcej niż w 2000 roku. Wiek środkowy dla mężczyzn to prawie 42 lata, a dla kobiet – 45 lat (w 2000 roku było to ponad 33 i 37 lat). Mieszkańcy wsi są przeciętnie o 2 lata młodsi od ludności miast, dla której mediana wieku wynosi ponad 44 lata.

Coraz mniej dzieci i młodzieży

Rezultatem przemian w procesach demograficznych są zmiany w liczbie i strukturze ludności. Zmniejsza się liczba dzieci i młodzieży (0–17 lat), co obserwujemy od lat. Nieznaczny wzrost zanotowany był jedynie w latach 2018–2020, kiedy to liczba urodzeń była nieco wyższa od liczby 17-latków opuszczających wiek przedprodukcyjny.

Według szacunków na końcu 2025 roku liczba osób w wieku 0–17 lat wyniosła 6,6 mln, czyli  była o około 140 tysiące mniejsza niż w końcu poprzedniego roku i dużo niższa niż kilka dekad wcześniej (w porównaniu z 2000 rokiem zmniejszyła się o 2,7 miliona). Grupa ta stanowiła 17,7 procent ludności ogółem (wobec 18 procent w 2024 roku i 24,4 procent w 2000 roku).

Mniej pracujących, większe obciążenie demograficzne

Pod koniec roku 2025 było 21,7 miliona osób w wieku produkcyjnym, czyli o około 128 tysięcy mniej niż przed rokiem, które stanowiły 58,1 procent ludności ogółem (w roku 2024 było to 58,2 procent, w roku 2000 – 60,8 procent). Utrzymuje się proces starzenia się zasobów pracy. Stopniowo zmniejsza się liczba i udział ludności w wieku produkcyjnym mobilnym (wiek od 18 do 44 lata), w 2025 roku było to 12,8 mln osób (34,3 procent ludności wobec 34,8 procent w 2024 roku i 39,8 procent w roku 2000). Równocześnie wzrasta liczba ludności w wieku produkcyjnym niemobilnym (dla mężczyzny 45-64 lata, dla kobiet 45-59 lat), na koniec 2025 roku wyniosła ona około 8,9 mln osób, czyli 23,8 procent ogólnej populacji (rok wcześniej – 23,4 procent, w roku 2000 – 21 procent).

Od lat nieprzerwanie rośnie liczba i odsetek osób w wieku poprodukcyjnym (kobiety – 60 lat i więcej, mężczyźni – 65 lat i więcej). Według wstępnych danych w końcu 2025 roku liczba ludności w tym wieku wyniosła 9 milionów osób, a jej udział w ogólnej populacji wzrósł do 24,2 procent (z 23,8 procent w roku 2024 oraz 14,8 procent w roku 2000).

Starzenie się populacji widać także w rosnącej wartości współczynnika obciążenia demograficznego, wyrażonego liczbą osób w wieku nieprodukcyjnym przypadającą na 100 osób w wieku produkcyjnym. Po 2010 roku notowany jest systematyczny wzrost tego współczynnika, w roku 2025 wyniósł on 72 osoby (wobec 55 osób w 2010 roku). W 2025 roku na każde 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 30 osób w wieku przedprodukcyjnym i 42 osoby w wieku poprodukcyjnym. W 2010 roku relacja między tymi współczynnikami kształtowała się odpowiednio na poziomie 29 i 26.

Źródło: GUS