Pracodawcy mogą pełnić ważną rolę w profilaktyce zdrowotnej, oferując pracownikom programy dostosowane do ich potrzeb i zachęcając do ich realizacji udogodnieniami organizacyjnymi. Do upowszechnia takich działań mogłyby się przyczynić rozwiązania legislacyjne, na przykład dotyczące opodatkowania kosztów takich przedsięwzięć.
Kacper Olejniczak z Konfederacji Lewiatan, który prowadził panel dyskusyjny na ten temat, odbywający się w ramach Kongresu Zdrowe Miasta, przypomniał, że tylko 1,7 procenta wydatków na zdrowie jest przeznaczonych na profilaktykę, w sytuacji, gdy w roku 2025 mieliśmy do czynienia z 290 milionami dni absencji chorobowej. Działania pracodawców w tym zakresie nabierają więc znaczenia nie tylko w kwestii zdrowia publicznego, ale także ekonomii.
Jak jednak sprawić, aby pracownicy chętnie brali udział w programach profilaktycznych?
Dopasowanie programu do grupy
– Ważne jest odpowiednie dobrane programu do grupy oraz łatwość korzystania z niego. Wielu osobom nie chce się podejmować wysiłku w tym celu, szukają wymówki, zwłaszcza panowie. Liczy się logistyka, czyli bliskość realizacji, najlepiej w miejscu pracy czy usługi zdalne, a także odpowiednia komunikacja. Gdy ideę programu trzeba tłumaczyć przez 5 minut, to szanse, że pracownicy gremialnie z niego skorzystają, jest bardzo mała. Szanse na realizację zwiększają się także, gdy będziemy mierzyć efekty programu. Jednak, gdy uratuje się zdrowie i życia chociaż jednego człowieka, to warto – mówił Bartosz Kapczyński, członek zarządu Grupy Lux Med.
– Dokonujemy analiz, robimy wizytacje stanowisk pracy. Gdy organizacja zatrudnia na przykład 800 osób, a 7 ma problem z nadgarstkiem, i jeśli te 7 to jest więcej niż średnia statystyczna, to znak, że należy cos zrobić. Czyli musimy patrzeć nie tylko na dane z firmy, ale także na dane ogólne, a także na to, jakich firma zatrudnia pracowników, a planowanie warto robić na 3-5 lat – dodał. Wspomniał o budowaniu kultury organizacji i o tym, że najważniejszym celem tych poczynań jest żyć dłużej, szczęśliwej i zdrowiej.
Poczucie bezpieczeństwa i logistyka
Joanna Miłachowska członkini zarządu Pracodawców dla Zdrowia, prezeska zarządu, Siemens Healthineers opowiadała o tym, że firma, którą reprezentuje, zaczynała 7 lat temu od bardzo małej frekwencji w badaniach profilaktycznych i doszła w ostatnim czasie do 80 procent w programie rezonansu całego ciała.
– Na pewno warto takie akcje wesprzeć edukacją. Ważne jest także poczucie bezpieczeństwa, jako firma organizujemy programy, ale nie mamy dostępu do ich wyników, zna je tylko pracownik medyczny i pacjent. Poza tym w umowie ze świadczeniodawcami zawieramy przepis, że pracownik nie zostanie bez pomocy, gdy w badaniu wyjdzie coś nie tak. Dostępność też jest istotna, na przykład wykonujemy dermatoskopię podczas rocznej konferencji firmowej, podobnie jak badania USG, ważne jest także dopasowanie programów do organizacji oraz komunikacja – mówiła.
W I edycji badań dermatoskopowych wśród pracowników Siemens Healthineers zdiagnozowano 10 nowotworów skóry, w tym 6 czerniaków, ale stwierdzonych na wczesnym etapie, bez powikłań i większych problemów.
Profilaktyka a poczucie przynależności
Joanna Miłachowska zwróciła uwagę na jeszcze inny aspekt profilaktyki.
– Dzięki niej budujemy poczucie przynależności do firmy, które jest szczególnie ważne, gdy firmy pracują głównie online – mówiła. Dodała też, że z webinarów firmowych dotyczących zdrowia korzystają często bliscy (zwykle żony) pracowników.
Za największe bariery w realizacji takich programów wskazała natomiast legislację, brak uregulowań dotyczących opodatkowania badań czy też brak możliwości finansowania ich z zakładowych funduszy świadczeń socjalnych.
– Działamy w tym zakresie w ramach związku Pracodawcy dla Zdrowia. Przeprowadziliśmy ankietę wśród firm zrzeszonych w Lewiatanie i pracujemy nad rekomendacjami i wskazówkami, co należałoby zmienić, aby ułatwić działania prozdrowotne pracodawców – mówiła Joanna Miłachowska.
Więcej na ten temat Joanna Miłachowska mówi w wywiadzie dla portalu Pracodawcy dla Zdrowia.
Programy zdrowotne to inwestycja
Sławomir Gadomski, dyrektor zarządzający Diagnostyka S.A. zwrócił uwagę na ważną rolę pracodawców, którzy powinni patrzeć na programy profilaktyczne jak na inwestycję w zdrowie, a nie „iść po najmniejszej linii oporu”, proponując bony na siłownię czy standardowy benefit zdrowotny.
-Zawsze najłatwiej szukać przyczyn systemowych. Przy dobrze dobranych benefitach mamy potrójne zwycięstwo – wspieramy zdrowie pracowników, ograniczamy wydatki pracodawcy oraz całej gospodarki na przyszłe zwolnienia lekarskie czy leczenie poważnych chorób, pracodawcy powinni mieć tego świadomość – stwierdził. Dodał też, że oprócz badań znaczenie ma budowane dobrych nawyków każdego dnia, wsparcie zdrowia psychicznego czy aktywność fizyczna.
Dodał, że lepiej sprawdzają się mniejsze programy, bo są lepiej dopasowane do danej grupy.
– Przydałyby się mechanizmy pomocowe – stwierdził. Podkreślił też, że z badań wynika, iż ponad połowa młodych Polaków nie rozumie, że środki przeznaczone na benefity zdrowotne to część ich wynagrodzenia.
Ambasadorzy zdrowia wspierają pracowników
Monika Malinowska, mówiła o swoich doświadczeniach jako głównej koordynatorki ds. rozwoju zasobów ludzkich i kultury organizacyjnej w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.
W instytucji, zatrudniającej 350 pracowników w 7 organizacjach, powstał program oparty na ambasadorach zdrowia, których obecnie jest 10. Anonimowe ankiety pozwoliły określić potrzeby zdrowotne pracowników. Ich wyniki zostały przeanalizowane i na tej podstawie powstały dopasowane programy zdrowotne, obejmujące różnorodne działania, wśród nich na przykład spotkania filmowe jako odpowiedź na problemy z brakiem socjalizacji.
– Frekwencja nie jest wyznacznikiem powodzenia, czasem lepiej, gdy z danego rozwiązania skorzysta mała ilość osób, ale zainteresowanych i takich, którym to działanie naprawdę pomoże – mówiła.
Powstały między innymi grupy jogi, uczestniczące w zajęciach typu „zdrowy kręgosłup”, w medytacjach, które odbywają się 3 razy w tygodniu po 30 minut, pod koniec dnia pracy. Każdy pracownik może w nich uczestniczyć, bez wcześniejszego zapisywania się. Powstało 12 grup w aplikacji teams, które tworzą osoby uczestniczące w poszczególnych aktywnościach. Powstała także nieformalna grupa wsparcia dla osób z epizodem onkologicznym. Brane są pod uwagę potrzeby w zakresie zdrowia psychicznego.
– Staramy się, aby ambasadorzy zdrowia się profesjonalizowali, dlatego korzystamy z pomocy materiałów Instytutu Medycyny Pracy – dodała Monika Malinowska.
Profilaktyka to także edukacja
W rozumieniu Lucyny Jaworskiej -Wojtas, prezeski Fundacji „Pokonać Endometriozę”, profilaktyka nie oznacza badań (nie ma testów stwierdzających endometriozę), ale edukację, która polega na przekazywaniu pracodawcy wiedzy na temat choroby, tak, aby mogli zrozumieć cierpiące na nią kobiety. Poza tym zwrócenie uwagi na objawy pozwala pacjentkom skrócić drogę do diagnozy.
– Zapraszamy dietetyków, psychologów, nagrywamy webinary – mówiła.
Przytoczyła przykład Australii, której rząd przeznacza pieniądze na edukację w zakresie endometriozy i odbywa się ona w zakładach pracy. Pozwoliło to oszczędzić pieniądze na zaawansowane operacje, bo kobiety zostały wcześniej objęte diagnostyką i leczeniem.
Na pytanie jaka decyzja pracodawcy może zwiększyć skuteczność profilaktyki, Sławomir Gadomski odpowiedział hasłem – biorę się za to, chce mi się, to inwestycja w moją przyszłość oraz moich pracowników, Bartosz Kapczyński stwierdził – mierzyć efekty, wyznaczać cele i iść do przodu, Joanna Miłachowska wspomniała o autentyczności i traktowaniu wszystkich pracowników równo (bez wyróżniana kadry menedżerskiej innymi programami), a Monika Malinowska o tym, że ważna jest odpowiedzialność, a dbałość o employer branding i wspierającą kulturę organizacyjną to także otwartość na eksperymentowanie. Lucyna Jaworska-Wojtas radziła, aby zastanowić się, jak przeszkolić kadrę, żeby podeszła z empatią do pracowników.
Kacper Olejniczak podsumował dyskusję mówiąc o świadomości, braku przymusu, poczuciu bezpieczeństwa i edukacji jako niezbędnych elementach programów profilaktycznych.
3. Kongres Zdrowe Miasta odbył się 17 września 2026 w Zamku Ujazdowskim w Warszawie. Jego organizatorami byli – Grupa Lux Med, SGH Warsaw School of Economics oraz Open Eyes Economy.
Jak dbać o wellbeing pracowników i budować dobrostan w firmie?