Liczba łóżek szpitalnych w Polsce zmniejszyła się w ciągu ostatniej dekady o prawie 27 tysięcy – z 183.961 w roku 2013 do 156.354 w roku 2024. Jednocześnie wskaźnik ilości łóżek szpitalnych na 1.000 mieszkańców spadł z 4,78 do 4,17 – informuje raport przygotowany przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szpitali Prywatnych pt. „Stan sektora szpitali prywatnych w Polsce”.
Tendencja ta wpisuje się w szerszy trend europejski, związany z rozwojem technologicznym umożliwiającym realizację coraz większej liczby świadczeń w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz hospitalizacji jednego dnia.
Największy spadek liczby łóżek szpitalnych w naszym kraju nastąpił między 2018 a 2019 rokiem i był bezpośrednim efektem konsolidacji szpitali po wprowadzeniu sieci szpitali.
Zbyt dużo łóżek, niskie obłożenie
Mimo tendencji spadkowej Polska nadal pozostaje krajem o średniej ilości łóżek szpitalnych na 1.000 mieszkańców powyżej średniej OECD wynoszącej 4,2. Wysoka liczba łóżek przy jednoczesnym niedofinansowaniu systemu wskazuje na nieefektywną strukturę zasobów. Środki są rozproszone na zbyt wiele jednostek, zamiast finansować mniejszą liczbę ośrodków o wyższym standardzie i lepszym wyposażeniu.
Optymalny poziom wykorzystania łóżek szpitalnych wynosi 70 procent. Jest to próg, który pozwala na zachowanie rezerwy dla przypadków nagłych przy jednoczesnym efektywnym wykorzystaniu zasobów. W Polsce wskaźnik ten od lat oscyluje poniżej tej granicy. W szpitalach ogólnych stacjonarnych w latach 2013–2019 wynosił 65–69 procent, zbliżając się do optimum jedynie w 2019 roku (69,1 procent), kiedy to po reformie sieci szpitali placówki zmniejszyły łączną liczbę łóżek, koncentrując pacjentów w mniejszej liczbie jednostek.
W latach 2020–2021obłożenie łóżek spadło do 55,1 procent i do 61,3 procent, z powodu ograniczenia planowej działalności szpitali w warunkach pandemii Covid-19. Jednak od roku 2022 wskaźnik znowu zaczął rosnąć, osiągając w 2024 roku poziom 68,6 procent.
Szpitale prywatne zrzeszone w OSSP w analizowanym okresie raportowały wyraźne niższe obłożenie łóżek szpitalnych – od 57,3 procent w 2013 roku do 54,8 procent w 2024, a najniższe odnotowano w roku 2020 – 49 procent. Jak podkreślają autorzy raportu, jest to efektem świadomej zmiany modelu działania ograniczającego hospitalizację stacjonarną na rzecz hospitalizacji jednego dnia i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, które nie są ujmowane w statystykach obłożenia łóżek.
Utrzymująca się około 15-punktowa różnica między obłożeniem w sektorze publicznym i prywatnym wskazuje na strukturalnie odmienny profil działalności szpitali prywatnych.
Pracodawcy dla Zdrowia krytycznie o projekcie zmian w zatrudnianiu medyków
Krótszy czas pobytu w szpitalu prywatnym
Przeciętny czas pobytu pacjenta w szpitalach ogólnych stacjonarnych przez prawie całą dekadę utrzymywał się na poziomie 5,3 dnia, a pierwsze trwałe skrócenie nastąpiło dopiero w 2023 roku (5,1 dnia) i 2024 roku (4,9 dnia). Jest to prawdopodobnie efekt rosnącego udziału hospitalizacji jednego dnia i stopniowej zmiany profilu przyjęć.
Średnia OECD dla opieki ostrej wynosi 6,5 dnia. Polska wypada zatem korzystnie na tym tle, ale należy wziąć pod uwagę, że polskie statystyki obejmują szpitale ogólne bez rehabilitacji, podczas gdy dane OECD dotyczą wyłącznie opieki ostrej (acute care), co jest metodologicznie zbliżone, choć nie oznacza tego samego.
Szpitale prywatne zrzeszone w OSSP odnotowały krótszy czas pobytu, średnio 4,5–4,6 dnia przez cały analizowany okres. Różnica wynosząca średnio 0,7–0,8 dnia względem sektora publicznego wynika z dostępu do nowoczesnej technologii i specjalistycznego sprzętu skracającego diagnostykę oraz z lepszej organizacji ścieżki pacjenta. Efekt ten jest osiągany zarówno przy świadczeniach odpłatnych, jak i realizowanych w ramach kontraktu z NFZ.
Raport OSSP „Stan sektora szpitali prywatnych w Polsce” dostępny jest tutaj>>>