Pracodawcy dla Zdrowia skierowali pismo do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, w którym wyrażają swoje stanowisko w sprawie zmiany przepisów dotyczących zatrudniania medyków. Stwierdzają w nim, że zasadne jest ograniczanie nadmiernie wysokich wynagrodzeń oraz nieprawidłowości w czasie pracy, ale zwracają uwagę na nieprecyzyjne regulacje, konieczność zmiany setek tysięcy umów a także niebezpieczeństwo destabilizacji pracy placówek i co się z tym wiąże – pogorszenia dostępu do świadczeń.
Chodzi o opublikowany 24 lipca 2026 roku i skierowany do 21-dniowych konsultacji projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw.
Brak precyzji projektowanych przepisów
Według autorów stanowiska projekt zawiera liczne nieprecyzyjne zapisy skutkujące dowolnością interpretacyjną, co w powiazaniu z licznymi sankcjami i zagrożeniem odpowiedzialnością karną prowadzić będzie do poważnych skutków. Wielokrotnie jest w nim błędnie stosowana terminologia, co może skutkować chaosem interpretacyjnym, a normy prawne zredagowane są w sposób nieprzejrzysty.
Dotyczy to miedzy innymi art. 132aa, odnoszącego się do świadczeń realizowanych w zakładzie leczniczym podmiotu, który zawarł z NFZ umowę w zakresie leczenia szpitalnego. Nie wskazuje on jednak jednoznacznie, że obowiązek zatrudnienia na co najmniej pół etatu dotyczy wyłącznie personelu uczestniczącego w realizacji tego kontraktu.
Zdaniem Pracodawców dla Zdrowia można przyjąć interpretację, że nowe zasady obejmą całą działalność podmiotu posiadającego umowę z NFZ na leczenie szpitalne. Na przykład lekarz medycyny pracy, który wykonuje tylko komercyjne badania, musiałby być wtedy zatrudniony przynajmniej na pół etatu.
Konieczne zmiany umów i ograniczenie elastycznych form pracy
Zgodnie z nowymi przepisami umowy dotyczące świadczeń finansowanych ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia będą musiały zawierać informacje o rodzaju i liczbie wykonywanych zadań oraz o stawce wynagrodzenia. W przypadku kontraktów i innych umów cywilnoprawnych będzie trzeba dodatkowo zapisać liczby oraz harmonogram godzin.
Pracodawcy dla Zdrowia stwierdzają, że takie wymogi mogą być trudne do pogodzenia z równoważnymi systemami czasu pracy, dłuższymi okresami rozliczeniowymi, dyżurami i klauzulami opt-out. Trudno też ustalić z wyprzedzeniem harmonogram w przypadku kontraktów. Obecnie obowiązujące umowy wygasną z końcem roku 2026, projekt nie przewiduje stopniowego ich dostosowywania ani odrębnych terminów dla różnych jednostek. Ustawa miałaby wejść w życie po 14-tu dniach od opublikowania.
Nowe przepisy mogą też ograniczyć możliwości zatrudniania osobom, które wybierają kilka krótszych dyżurów w różnych placówkach, na przykład z powodów rodzinnych. Autorzy stanowiska zwracają też uwagę na kolidowanie nowych przepisów z układami zbiorowymi i na upodobnienie kontraktów cywilnoprawnych do umów o pracę, co może prowadzić do problemów ze stronny Państwowej Inspekcji Pracy.
Niezrozumiałe zmiany w ustawie o prawach pacjenta
Projektowane zmiany w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wprowadzają zakaz odmiennego traktowania pacjentów w dostępie i przy udzielaniu świadczeń ze względu na ich sytuację majątkową. Według Pracodawców dla Zdrowia zapis ten jest niezrozumiały i wprowadza chaos interpretacyjny.
– Należy podkreślić, że ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ma zastosowanie wobec wszystkich usług opieki zdrowotnej niezależnie od źródła ich finansowania. Wprowadzenie takiej regulacji w przypadku świadczeń niepodlegających finansowaniu ze środków publicznych jest niezrozumiałe i niewykonalne. Każda usługa płatna lub dostępna dzięki posiadaniu opłacanego indywidualnie abonamentu lub prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego jest w sposób oczywisty uzależniona od sytuacji majątkowej stanowiącej zdolność pacjenta lub jego opiekuna do finansowania takiej opieki zdrowotnej – czytamy w piśmie.
Art. 68 Konstytucji, gwarantujący równy dostęp do opieki medycznej, dotyczy świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Projektowany przepis przekracza natomiast normę konstytucyjną, odnosząc nakaz równego traktowania do wszystkich świadczeń.
– Nie spodziewamy się, aby celem projektu rządowego była likwidacja prywatnej opieki zdrowotnej i nakazanie aby wszyscy pacjenci traktowani byli tak samo, nawet jeśli mogliby oni zapłacić za leczenie odciążając w ten sposób system publiczny. Rozwiązanie takie byłoby nie tylko całkowicie niekorzystne dla wszystkich pacjentów, także tych korzystających wyłącznie ze świadczeń na NFZ, ale też całkowicie niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawa i niespotykane w jakimkolwiek innym kraju demokratycznym – zauważają autorzy stanowiska.
Fora tematyczne Pracodawców dla Zdrowia pracowały nad zmianami legislacyjnymi
Standard rachunku kosztów i konkursy
Zgodnie z projektem Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji będzie miała prawo do sprawdzania, czy świadczeniodawcy wdrożyli i stosują standard rachunku kosztów, a w razie nieprawidłowości prezes NFZ może nałożyć karę w wysokości do 0,5 procent łącznej wartości umów z Funduszem. Według Pracodawców dla Zdrowia pełne zastosowane rachunku kosztów jest dla wielu placówek niewykonalne.
Projekt zakłada też, że podmiot przyjmujący zamówienie na świadczenia będzie mógł je realizować wyłącznie we własnym zakładzie leczniczym. Może to objąć rzeczywiste podwykonawstwo medyczne, czyli na przykład badania w zakresie diagnostyki obrazowej, realizowane przy łóżku pacjenta, ratownictwa medycznego czy transportu sanitarnego.
Pracodawcy dla Zdrowia zauważają, że proponowany zakres obowiązków związanych z konkursami może objąć każdy podmiot mający nawet niewielki kontrakt z NFZ, na przykład placówkę POZ czy gabinet stomatologiczny. Postuluje ograniczenie tych obowiązków do świadczeń finansowanych ze środków publicznych.
Wątpliwości natury konstytucyjnej, nadmierna skala regulacji
Według Pracodawców dla Zdrowia, skala projektowanych obowiązków i sankcji karnych oraz finansowych nakładanych na personel medyczny oraz kierujących podmiotami leczniczymi może mieć skutki paraliżujące działanie systemu ochrony zdrowia. Podleganie licznym obostrzeniom, ograniczeniom swobody wykonywania wolnego zawodu oraz prowadzenia działalności gospodarczej dopuszczalnej w obecnym porządku prawnym RP może prowadzić do drastycznego ograniczenia lub nawet całkowitej rezygnacji dużej grupy pracowników medycznych z udzielania świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Nawet przejściowy, kilku– lub kilkunastomiesięczny okres rezygnacji z takiej pracy wywołałby paraliż funkcjonowania systemu publicznej ochrony zdrowia, co mogłoby prowadzić do uzasadnionych protestów społecznych.
Autorzy stanowiska wskazują, że szereg projektowanych zmian w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przekracza wskazany w art. 1 ustawy zakres regulacji. Art. 1 jednoznacznie wskazuje, że zakresem regulacji ustawy są świadczenia finansowane ze środków publicznych warunki ich udzielania i zakres, oraz zasady i tryb ich finansowania. Szereg przewidzianych w projekcie przepisów wychodzi poza ten zakres co stanowi jawne naruszenie zasad państwa prawa i prawidłowej legislacji. W szczególności projektowane przepisy:
– przewidujące obowiązki przekazywania przez podmioty nieposiadające umowy z NFZ dokumentacji medycznej i dokumentacji pracowników oraz możliwość nakładania w przypadku odmowy kar przez Prezesa NFZ – przekraczają zakres regulacji ustawy wskazany w art. 1;
– przepisy przewidujące możliwość nakładania kar w przypadku nieraportowania danych do SIM – w zakresie w jakim nie dotyczą świadczeń realizowanych w wykonaniu umowy z NFZ przekraczają zakres regulacji ustawy wskazany w art. 1;
– jakiekolwiek regulacje, które miałyby zastosowanie do podmiotów leczniczych w zakresie w którym nie realizują one umów z NFZ (2 etaty, wymóg zgody kierownika, wymóg ½ etatu) – przekraczają zakres regulacji ustawy wskazany w art. 1.
Pismo Pracodawców dla Zdrowia do minister zdrowia dostępne jest tutaj>>>