Badanie zrealizowane w ramach raportu GIGBaromentr potwierdza, że firmy chętnie korzystają z elastycznych form współpracy, ale ważne jest dopasowanie modelu zatrudnienia do specyfiki biznesu. Różne formy współpracy – w tym umowy B2B – powinny być jasno i transparentnie opisane, z uwzględnieniem praw i obowiązków obu stron.
Niższe koszty i preferencje pracowników
Jako najważniejsze powody korzystania z elastycznych form współpracy firmy wskazują niższe koszty (48 procent), preferencje pracowników (44 procent) oraz większą elastyczność czasu pracy (42 procent). Podobnie jak w innych krajach, także w Polsce obserwowane jest rosnące zainteresowanie pracą projektową i współpracą z więcej niż jednym pracodawcą. Model B2B jest popularny, szczególnie w IT i zarządzaniu projektami, ale jednocześnie budzi pewne wątpliwości w kontekście potencjalnych działań PIP.
Firmy, zapytane o elastyczne formy zatrudnienia wskazują na ich niski udział, mediana wynosi 5 procent, a 37 procent deklaruje brak takich form. Oznacza to, że dla dużej części organizacji elastyczność nadal nie jest elementem strukturalnym, tylko rozwiązaniem uruchamianym doraźnie. Pytani o to samo GIGerzy (czyli freelancerzy, wolni strzelcy) mówią o 40 procentach, co świadczy nie tylko o różnicy w ocenie wskaźnika, ale też w skalowaniu zjawiska. Elastyczność na rynku jest widoczna i realna w doświadczeniu GIGerów, ale w strukturach firm pozostaje rozwiązaniem o ograniczonej skali. Przekłada się to na różne oczekiwania co do zakresu i tempa upowszechniania elastycznych form współpracy. Jednocześnie dane z ostatnich lat pokazują trend spadkowy w zakresie stosowania elastycznych form współpracy.
Formy pracy nieosadzone w strukturze
Raport podkreśla, że w roku 2026 wyzwaniem nie jest sama dostępność elastycznych form pracy, tylko zdolność organizacji do ich bezpiecznego osadzenia w strukturze, bez którego łatwo o rozbieżność między deklarowaną elastycznością a sposobem jej realizacji w praktyce.
Niezależni profesjonaliści częściej niż pracownicy etatowi działają poza sztywnymi ramami nadzoru i określonego z góry miejsca i czasu świadczenia usług, co jest spójne z definicją niezależnej współpracy, ale jednocześnie w części przypadków współpraca ma wyraźnie ustrukturyzowany charakter. 33 procent firm wskazuje, że GIGerzy wykonują zadania zawsze w wyznaczonym czasie. Elastyczność pozostaje jedynie wyborem warunkowym i organizacje sięgają po nią wtedy, gdy jest potrzebna i gdy da się ją osadzić w spójnych regułach współpracy. Z tego powodu elastyczne formy nie stają się pierwszym wyborem, nawet jeśli rynek i GIGerzy widzą to inaczej.
Elastyczność, autonomia i lepsze zarobki
GIGerzy podejmujący decyzję o wyborze elastycznej formy współpracy mówią o motywacjach operacyjnych, związanych z organizacją świadczenia usług. Wymieniają elastyczność czasu i miejsca (75 procent) oraz autonomię w rozumieniu bycia samemu sobie szefem (74 procent). Wysoko stawiają możliwość pracy dla wielu klientów (62 procent) i lepsze zarobki (62 procent), a w dalszej kolejności korzystniejsze formy opodatkowania (45 procent).
Czynniki sytuacyjne przy wyborze tej formy współpracy nie mają charakteru dominującego. Stwierdzenie „nie mogłem/mogłam znaleźć pracy etatowej” jest raczej neutralne (tak sądzi 58 procent zapytanych) a wskazania pozytywne są mniejsze (19 procent), jednak aż 23 procent GIGerów ocenia ten czynnik negatywnie.
Przy stwierdzeniu „zleceniodawca zaproponował mi taką formę współpracy” – dominują odpowiedzi neutralne (54 procent), przy 25 procent wskazań pozytywnych i 21 procent negatywnych. Pokazuje to, że decyzja o elastycznej formie współpracy częściej wynika z oferowanych warunków i preferencji niż z braku możliwości wyboru. Jednocześnie badanie ukazuje ważne napięcie między deklarowaną autonomią a praktyką.
Sposób wykonywania zadań został zmierzony w trzech wymiarach: nadzór, miejsce i czas. 66 procent GIGerów wskazuje na brak nadzoru przełożonego, 30 procent – na częściowy, a 4 procent – na stały nadzór. W wymiarze czasu 34 procent deklaruje wykonywanie zadań zawsze w wyznaczonym czasie, 50 procent – częściowo, a 16 procent – wcale. W wymiarze miejsca 28 procent wskazuje na wykonywanie zadań zawsze w wyznaczonym miejscu, 41 procent – częściowo, a 30 procent – wcale.
Raport GIGBarometr 2026 przygotowały – Giglike i EY.