System ochrony zdrowia stoi przed wyzwaniami związanymi ze starzejącym się społeczeństwem i ograniczonymi zasobami kadrowymi. Jednym z rozwiązań, które mogą poprawić dostęp do opieki medycznej, jest zaawansowana praktyka pielęgniarska.
Jest ona stosowana szczególnie w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w krajach Europy Zachodniej, w których zaawansowana praktyka pielęgniarska jest dobrze rozwinięta, pielęgniarki realizują nawet 30–40 procent świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. W Polsce zaawansowana praktyka pielęgniarska dotyczy zaledwie 3 procent pielęgniarek.
Zaawansowana praktyka pielęgniarska staje się coraz bardziej powszechna na świecie. W 2025 roku około 62 procent państw deklaruje jej wdrożenie, w 2020 roku było to 53 procent. Globalny trend polegający na rozszerzaniu kompetencji pielęgniarek dotyczy szczególnie leczenia chorób przewlekłych, zapobiegania chorobom i monitorowania terapii. Jest to ważne, zwłaszcza wobec prognoz, zgodnie z którymi do 2030 roku co szósta osoba na świecie będzie miała więcej niż 60 lat.
Zaawansowana praktyka coraz bliżej wdrożenia
-Na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym realizowane jest obecnie badanie obserwacyjne dotyczące wprowadzania cewników centralnych przez żyłę obwodową (PICC) przez wykwalifikowany zespół pielęgniarski, którego celem jest obiektywna ocena skuteczności i bezpieczeństwa stosowanych procedur. Równolegle obserwowany jest wyraźny trend rozwoju interdyscyplinarnych zespołów infuzyjnych w kolejnych placówkach, integrujących kompetencje pielęgniarek i lekarzy. Zespoły te odpowiadają nie tylko za wprowadzanie dostępów naczyniowych, lecz również za edukację personelu, działalność konsultacyjną oraz monitorowanie terapii infuzyjnej. Realizacja setek procedur rocznie w ramach takiego modelu organizacyjnego przekłada się na poprawę jakości opieki, standaryzację praktyki klinicznej oraz potencjalną redukcję powikłań i kosztów związanych z dostępami naczyniowymi – podkreśla dr n. med i n.o zdr. Maciej Latos, prezes Towarzystwa Pielęgniarstwa Infuzyjnego, ekspert Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali.
Przykłady takich działań pokazują, że istnieje pilna potrzeba systemowego uregulowania zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej.
-Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych postuluje wprowadzenie rozwiązań prawnych, które pozwolą w pełni wykorzystać potencjał i kompetencje pielęgniarek, szczególnie w obszarach wymagających wysokiej wiedzy specjalistycznej. Odpowiednie regulacje przekładają się na bezpieczeństwo pacjentów, uporządkują zakres kompetencji i odpowiedzialności oraz umożliwią dalszy rozwój interdyscyplinarnych zespołów terapeutycznych– wskazuje dr n. med i n. o zdr. Andrzej Tytuła, wiceprezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.
Pacjent w centrum zmian
Zaawansowana praktyka pielęgniarska jest powiązana z poprawą dostępu do opieki, jej jakości oraz odpowiedzią systemów zdrowia na zmieniające się potrzeby pacjentów.
– Dzięki zaawansowanej praktyce pielęgniarek lekarze zyskują czas, a lekarz będzie mógł przyjąć kolejnego pacjenta, wymagającego jego kompetencji – podkreśla Andrzej Tytuła.
– Rozwój zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej to przede wszystkim szansa na poprawę bezpieczeństwa pacjentów i sprawniejsze funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia. Pielęgniarki z odpowiednimi kompetencjami mogą szybciej reagować na potrzeby pacjentów efektywnie koordynować opiekę, co przekłada się na lepsze wyniki leczenia i większe bezpieczeństwo w szpitalach – podsumowuje Maciej Latos.
Polskie doświadczenia pilotażowe oraz rosnące zainteresowanie tym modelem pracy pokazują, że zaawansowana praktyka pielęgniarska jest nie tylko potrzebna, ale coraz bliższa realnego wdrożenia systemowego.
Koalicja na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali