Odpowiedzią na wyzwania systemów opieki zdrowotnej krajów unijnych ma być utworzenie Europejskiego Centrum Doskonałości Klinicznej. Miałoby ono stanowić punkt odniesienia dla medycyny opartej na dowodach w całej UE.
Opinię na temat utworzenia centrum wydał Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, a w jej przygotowaniu uczestniczyła Kinga Grafa, zastępczyni dyrektor generalnej Konfederacji Lewiatan ds. europejskich. Opinia ma zostać przyjęta na sesji plenarnej EKES w kwietniu 2026.
Pomysł stworzenia Europejskiego Centrum Doskonałości Klinicznej wynika z potrzeby współpracy krajowych systemów ochrony zdrowia na poziomie unijnym. Jednym z kluczowych problemów jest bowiem rozproszenie wytycznych klinicznych i protokołów farmakoterapii. W wielu krajach są one opracowywane równolegle przez różne instytucje – ministerstwa zdrowia, agencje, towarzystwa naukowe czy niezależne gremia eksperckie – często bez wystarczającej koordynacji.
-Prowadzi to do sytuacji, w której pacjenci w różnych państwach członkowskich mają nierówny dostęp do innowacyjnych terapii, a decyzje kliniczne opierają się na odmiennych standardach metodologicznych – pisze Kinga Grafa w artykule dla Brussels Headlines – newslettera europejskiego Konfederacji Lewiatan – kwiecień 2026.
Autora zwraca uwagę na powielanie pracy eksperckiej w wielu krajach, co generuje nieefektywność i zwiększa presję na ograniczone zasoby specjalistów. Problem ten pogłębia rosnąca złożoność współczesnej medycyny – od terapii zaawansowanych po medycynę personalizowaną i rozwiązania cyfrowe.
Chociaż Europa dysponuje silnymi mechanizmami regulacyjnymi – jak Europejska Agencja Leków (EMA) czy wspólne oceny kliniczne w ramach rozporządzenia HTA – brakuje instytucji odpowiedzialnej za systematyczne przekładanie dowodów naukowych na praktyczne wytyczne kliniczne. Lukę tę miałoby wypełnić Europejskie Centrum Doskonałości Klinicznej, które zostało zaproponowane przez prezydencję cypryjską.
Miałoby ono wspierać państwa członkowskie poprzez opracowywanie rekomendacji terapeutycznych i protokołów leczenia. Centrum nie zastępowałoby decyzji krajowych, lecz dostarczało wspólną, wiarygodną podstawę naukową. Mogłoby to przyspieszyć wdrażanie innowacji medycznych, zwiększyć spójność decyzji klinicznych oraz poprawić efektywność wykorzystania zasobów w całej Unii.
Dla pacjentów oznaczałoby to bardziej równy dostęp do skutecznych terapii, niezależnie od miejsca zamieszkania, dla systemów ochrony zdrowia – bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów i szybsze podejmowanie decyzji.
Istotnym elementem opinii jest wątek konkurencyjności i innowacji. Obecnie przedsiębiorstwa, w szczególności małe i średnie firmy, napotykają liczne bariery związane z fragmentacją wymogów klinicznych i regulacyjnych w poszczególnych krajach. ECCE mogłoby ułatwić planowanie rozwoju nowych terapii poprzez zapewnienie bardziej przewidywalnego i spójnego środowiska.
Duże znaczenie miałaby tu integracja z Europejską Przestrzenią Danych dotyczących Zdrowia (EHDS), która umożliwi wykorzystanie danych rzeczywistych oraz rozwój narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.
Źródło: Konfederacja Lewiatan