Dr n. med. Iwona Filipecka – specjalista chorób oczu, chirurg i kierownik medyczny Okulus Plus Centrum Okulistyki i Optometrii – od lat stoi za inicjatywą medycznych wypraw do Afryki. To z jej pomysłu i determinacji zrodziła się kolejna misja Fundacji „Okuliści dla Afryki”.
Tanzania zajmuje drugie miejsce w Afryce pod względem liczby przypadków cukrzycy, na którą cierpi już 2,9 miliona dorosłych. Obustronna ślepota dotyka tam nawet 4,7 procent społeczeństwa. Jedną z przyczyn tej sytuacji jest rosnąca liczba przypadków cukrzycy.
Działająca w Katowicach Fundacja „Okuliści dla Afryki” w ciągu ostatniej dekady zrealizowała już 34 misje pomocowe na kontynencie, w tym także w Tanzanii. Dzięki nim przebadano ponad 30 tysięcy osób, a ponad 400 poddano operacjom usunięcia zaćmy. Natomiast 60 tysięcy osób zaopatrzono w okulary ze zbiórek.
Kolejna, 35. misja właśnie się przygotowuje, wyleci ona 13 października 2025 z Warszawy. Weźmie w niej udział 11 wolontariuszy, w tym okuliści, optometryści, pielęgniarki, a także informatyk i wykładowczyni. Wyprawa jest realizowana w ramach programu „Polska Pomoc” Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
– W czasie czterotygodniowej misji planujemy przebadać ponad tysiąc osób w kierunku cukrzycy, nadciśnienia i chorób oczu. Pomogą nam miejscowi medycy, których od lat szkolimy. Przed nami także seria operacji ratujących wzrok. Podczas pobytu rok temu wykonaliśmy ponad setkę zabiegów, tym razem chcemy wykonać ich więcej – mówi dr n. med. Iwona Filipecka, prezeska Fundacji „Okuliści dla Afryki”.
Planowane jest także przeprowadzenie szkoleń 50 nauczycieli ze szkół diecezjalnych w Kiabakari, Buhembie, Buturu, Butiamie i Shirati. Wykonane zostaną badania przesiewowe uczniów.
Okuliści zawiozą też setki używanych okularów, glukometry, ciśnieniomierze, materiały do zabiegów, a nawet przewoźny gabinet okulistyczny. Na miejscu czekać będzie natomiast dostarczony już z Polski laser, który będzie wykorzystywany w czasie zabiegów usuwania jaskry, zaćmy wtórnej i retinopatii cukrzycowej. Sprzęt w ośrodku zostanie na stałe.
Misja ma jeszcze za zadanie przeszkolić personel medyczny z badań przesiewowych, wykrywania zaburzeń widzenia u dzieci, korekcji okularowej oraz opieki nad osobami z chorobami oczu i schorzeniami internistycznymi. Lekarze z Polski zweryfikują też umiejętności, jakie tamtejszy personel zdobył w ramach wcześniejszych misji.
– Kolejne misje mają na celu nie tylko doraźną pomoc, ale także rozwój nowoczesnej i stałej bazy okulistycznej. Co już się dzieje w klinice Tazama na Tabasamu, gdzie spędzimy większość czasu, pracując, szkoląc, ale także pomagając w modernizacji. To unikalna w tym regionie placówka, co roku zapewniająca opiekę okulistyczna ponad 1,5 tysiącom osób. Bez niej wielu Tanzańczyków, często w młodym wieku, byłoby skazanych na utratę wzroku – mówi dr Iwona Filipecka.
Działająca w Kiabakari klinika Tazama na Tabasamu powstała 9 lat temu w ramach programu „Polska Pomoc”. Jest to wspólne dzieło Fundacji „Okuliści dla Afryki”, Fundacji Kiabakari z Krakowa i pochodzącego z Krakowa ks. Wojciecha Kościelniaka. Od otwarcia z jej pomocy skorzystało już ponad 20 tysięcy Tanzańczyków. Wielu z nich, aby leczyć się w ośrodku dojeżdża do niego setki kilometrów – na dzień pracuje w nim felczer i lokalna pielęgniarka.
– Bez tego miejsca nie udałoby się osiągnąć tak wiele. Podczas ostatniej misji przebadaliśmy aż 1470 osób. Okazało się, że u 40 procent z nich stwierdziliśmy cukrzycę, nadciśnienie lub oba te schorzenia – to właśnie wskazało nam, jaki problem jest najbardziej palący i wyznaczyło tegoroczny cel misji. Wykonaliśmy także 103 operacje zaćmy, co stało się możliwe dzięki zapleczu, które udało nam się stworzyć. Równocześnie przeszkoliliśmy 15 członków lokalnego personelu medycznego, aby po naszym wyjeździe mogli samodzielnie kontynuować pomoc – mówi dr Iwona Filipecka.