Z raportu Dobrostan psychiczny w Polsce. Co myślimy o pomocy psychologicznej Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk wynika, że astenia i samotność dotykają głównie osób z młodszych pokoleń.
Astenia to stan przewlekłego obniżenia energii i sił witalnych, który nie ustępuje po odpoczynku. Jego objawy to ciągłe zmęczenie, osłabienie fizyczne, problem z koncentracją oraz obniżona wydolność poznawcza i emocjonalna.
W przeciwieństwie do zwykłego zmęczenia astenia często rozwija się na podłożu zarówno czynników psychologicznych, takich jak stres czy obciążenie emocjonalne, jak i somatycznych, do których należą choroby przewlekłe, zaburzenia hormonalne czy skutki długotrwałego obciążenia organizmu. Intensywność objawów może być różna, ale nawet ich epizodyczne występowanie potrafi obniżyć jakość życia i zwiększać ryzyko rozwoju przewlekłych problemów zdrowotnych.
Z badania wynika, że częste zmęczenie i osłabienie deklarowało 29 procent respondentów, objawy fizyczne, takie jak bóle głowy czy zaburzenia snu – 24 procent, a problemy z koncentracją i stresem – 22 procent.
66 procent osób doświadczało astenii
Doświadczanie astenii przynajmniej czasami w ciągu ostatnich 4 tygodni zadeklarowało około 66 procent badanych. Objawy fizyczne, takie jak bóle głowy czy zaburzenia snu, zgłosiło 49 procent respondentów, natomiast problemy z koncentracją i stresem zadeklarowało w tej kategorii 47 procent.
Astenia jest ważnym wskaźnikiem dobrostanu psychofizycznego społeczeństwa. Systematyczne monitorowanie jej objawów pozwala wcześnie identyfikować grupy szczególnie narażone (na przykład młode osoby wchodzące w dorosłość), planować działania profilaktyczne i ocenić wpływ zmian społecznych i ekonomicznych na zdrowie psychiczne i fizyczne społeczeństwa. Wczesne wykrywanie i łagodzenie objawów astenii może przyczynić się do poprawy jakości życia oraz zmniejszenia długofalowego obciążenia systemu zdrowia publicznego.
Z analiz wynika, że istnieje istotna różnica w poziomie astenii między kobietami a mężczyznami, kobiety charakteryzują się wyższym średnim jej poziomem. Dotyczy to także młodszych grup wiekowych. Największe różnice zaobserwowano między najmłodszymi osobami (18-24 lata) a najstarszymi (65-74 lata oraz powyżej 75 lat). Nie zaobserwowano natomiast istotnych różnic w ocenie kondycji psychicznej w zależności od poziomu wykształcenia, miejsca zamieszkania oraz dochodów.
Samotność maleje z wiekiem
Badania wykazało także, że dominującym problemem, zwłaszcza młodszych osób, jest samotność. Mimo że prawie połowa zapytanych (48 procent) zadeklarowała, że ma wystarczającą liczbę bliskich osób, a 42 procent może liczyć na wsparcie w razie problemów, jednocześnie 28 procent w ciągu ostatniego miesiąca tęskniło za posiadaniem w pobliżu bliskich osób, 16 procentom towarzyszyło poczucie pustki, a 13 procent zadeklarowało poczucie bycia odrzuconym. Nie wykazano istotnych różnic w poziomie samotności w zależności od płci, wykształcenia ani miejsca zamieszkania.
Najwyższy poziom samotności stwierdzono w grupie młodych dorosłych w wieku 18-24 lata, który był istotnie wyższy niż w starszych grupach wiekowych (55-64 lat, 65-74 lat oraz powyżej 75 lat). Wyniki wskazują, że poziom poczucia samotności malał wraz z wiekiem. Poza tym osoby zarabiające w przedziale 1-3 tys. zł miesięcznie wykazały istotnie wyższe poczucie samotności w porównaniu do osób osiągających dochody powyżej 8 tys. zł miesięcznie.
Wyniki wskazują, że Polacy odczuwają obawy w różnych obszarach życia, ale największe poczucie zagrożenia dotyczy problemów, takich jak stan gospodarki, obawy o własne zdrowie i słuszność decyzji politycznych. Relatywnie najmniej osób martwi się o swoje codzienne bezpieczeństwo oraz wykluczenie społeczne.
Raport stanowi pierwszą część programu badawczo-interwencyjnego: Psychologia dla społeczeństwa.